Designed by Magnific
İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı, m.24/II(b): İşveren işçinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunursa veya işçiye cinsel tacizde bulunursa, süresi belirli olsun veya olmasın işçi, iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir.
İşveren veya İşveren Vekilinin Hakaretine Maruz Kalan İşçinin Hakları: İşyerinde işverenin veya işveren vekili konumundaki kişinin hakaretine uğrayan işçinin, haklı nedenle derhal iş akdini feshetme ve işverenden kıdem tazminatı talep etme hakkı bulunmaktadır. İş K. m.2 hükmünce “İşveren adına hareket eden ve işin, işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kimselere işveren vekili” denildiği ve işveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı işlem ve yükümlülüklerinden doğrudan işverenin sorumlu olduğu belirtilmiştir. İşverenin işçinin yüzüne karşı ya da gıyabında hakaret etmesi, sürekli aşağılaması, eleştirip rahatsız etmesi, işçiyle alay etmesi gibi haller bu kapsamda örneklerdir.
İşyeri ikinci müdürünün davacıya hitaben, “sen hırsızsın, ödemeyene şerefsiz derler” şeklinde hakaret olayı nedeniyle işçi hizmet akdini haklı nedenle feshetmiştir. (Y2HD)
Yargıtay kararlarında da hakaret ve benzeri davranışların işveren ya da işveren vekili tarafından gerçekleştirilmesinin fark yaratmayacağı ve işçiye haklı sebeple fesih hakkı vereceği açıkça belirtilmiştir. Ayrıca, işçinin, işverenin cezalandırılması için Cumhuriyet Savcılığına şikayette bulunma ve manevi tazminat davası açma hakları da bulunmaktadır.
…davalının babasının …öğretmen olmasına rağmen davalı işyerinde davalı oğlundan daha çok yetkiye sahip olup işveren vekili olarak kabul edilmesinin gerektiği, davalının olayda pasif kalarak babasının eylemlerine iştirak etmiş olduğu işverenin veya vekilinin işçinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarf etmesi halinde 4857 SY nın 24/2-b maddesi gereğince işçinin iş akdinin haklı nedenle fesh etme hakkına sahip olduğu, davacının iş akdini bu nedenle haklı olarak fesh ettiği, bir kaç dakika çalışmasının hakaret vari sözleri kabullenip iş akdini sürdüreceği yönünde irade oluşturduğu anlamına gelmeyeceği bu nedenle kıdem tazminatına hak kazandığı kanaatine varılmıştır. (İDM -Denizli 2. İş Mah.)
Haklı Nedenle İş Akdini Feshetme ve Kıdem Tazminatı Talep Hakkı: İşveren, işçisinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunur veya işçiye cinsel tacizde bulunursa, işçi söz konusu maddeye istinaden haklı nedenle derhal (ihbar süresine uymadan) iş akdini feshedebilir. Eğer işyerinde işe başladığı tarihten itibaren en az bir yıllık süre de geçmişse İş Kanunu ilgili maddelerine istinaden işverenden kıdem tazminatı da talep edebilir. İşçi, belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışıyor olsa bile aynı hakkı kullanabilir.
İşyeri müdürünün neredeyse her gün yaptığı toplantılarda baskı ve hakaret içeren konuşmalar yaptığı, bordroya yansıtılmayan ücret teklif edildiği davacı tanıklarınca açıklanmış, tanık …da bu nedenle kendisinin ayrıldığını beyan etmiştir. Bu durumda iş akdinin 4857 sayılı Yasanın 24/II-b maddesi uyarınca davacı tarafından haklı olarak feshedildiğinin kabulü gerekir. (Y9HD)
İhbar Tazminatı Talep Hakkı: Fesih haklı nedene dayansa bile, iş akdini işçi kendisi feshettiği için ihbar tazminatı isteyemez.
…davacının da aralarında bulunduğu işçilere “defolun gidin, s.ktirin gidin “şeklinde sarfettiği sözleri iş sözleşmesinin feshi anlamına geldiği, davacının işyerinden ayrılmasından sonra işveren tarafından işe gelinmediğinden bahisle tutulan devamsızlık tutanakları hukuki değer taşımayacağı, iş akdinin işveren tarafından haksız şekilde sonlandırıldığı anlaşılmakla davacının 1 yıl 4 ay 7 gün hizmet süresine göre kıdem ve ihbar tazminatı alacağı bulunduğu, mahkemece kıdem tazminatına hükmedilmiş ise de olaydan sonra davacının 10 dakika daha işyerinde durduktan sonra oradan ayrılmış olması işi kendisinin bıraktığı şeklinde yorumlanarak ihbar tazminatı talebinin reddi isabetsiz olmuştur. (Antalya BAM9HD)
Diğer işçilik alacakları: İşçi, hakarete uğraması nedeniyle ayrılırken hak etmiş olduğu ücret, fazla mesai, UBGT kullanılmamış izin vb. diğer işçilik alacaklarını talep hakkı vardır. Bu alacakların her biri ayrı ayrı hesaplanmalı ve hem arabuluculuk başvurusunda hem de açılacak davada açıkça belirtilmelidir.
İşsizlik Maaşı: İşçi uğradığı hakaret sebebiyle haklı nedenle işten ayrıldığı takdirde hakarete uğradığını gösteren kayıtlarla birlikte işsizlik maaşı için başvurabilir.
Manevi Tazminat Davası: İşyerinde işverenin veya işveren vekili yerine geçen kişinin işyerinde hakaretine maruz kalan işçi uğradığı hakaret nedeniyle hakaretine maruz kalan işçi, istediği takdirde TBK m.56 hükmüne istinaden itibarının zedelendiği ve küçük düştüğü sebeplerini öne sürerek yaşadığı manevi elem karşılığında tazminat talebi için tazminat davası açabilir. Hakarete uğrayan işçi sadece tazminat almak istiyorsa, kendisine hakaret eden işveren ve/veya başka kişilerin ayrıca cezalandırılması yönünde bir isteği yoksa, savcılığa şikayette bulunmadan doğrudan tazminat davası açabilir.
İşyerinde Hakaretin Süreklilik Göstermesi ve Mobbing: İşyerinde, işçiye yapılan hakaret süreklilik göstermeden bir defa yapılmış olsa dahi kakarete maruz kalan işçiye fesih hakkı verir. Ancak işverenin işçiye hakaret etmesi ve işçi üzerinde kurduğu baskı düzenli şekilde tekrar ediyorsa, bu durum işyerinde mobbing olarak değerlendirilir. Dolayısıyla mobbinge uğrayan bir işçi hem haklı nedenle fesih yoluna başvurabilir hem de mobbing nedeniyle tazminat talep edebilir.
…İşçinin bu ağır hakaret karşısında işyerini terk ettiği ve bu terkin haklı nedene dayandığı anlaşıldığından davacının kıdem tazminatı talebinin kabulü gerekir. (Y9HD)
İşçinin Şikayette Bulunma Hakkı: İşyerinde işverenin veya işveren vekili yerine geçen kişinin hakaretine maruz kalan işçi, kendisine hakaret eden kişinin yukarıda belirtilen tazminat hakları dışında cezalandırılmasını talep ederse Cumhuriyet Savcılığına şikayette bulunarak cezalandırılmasını talep edebilir. Veya bulunduğu yere en yakın Polis veya Jandarma Karakoluna giderek şikayet dilekçesini Cumhuriyet Savcılığına gönderilmek üzere verebilir. Hakaret fiili, mağdurun şikayetine tabi olduğundan işçi şikayetçi olmazsa soruşturma başlamaz. Hakaret suçuyla ilgili olarak verilecek cezalar TCK m.125 düzenlenmiştir. Şikayet üzerine Cumhuriyet Savcısı gerek gördüğü inceleme ve soruşturmayı yaparak gerek görürse işveren ve/veya ilgili kişinin ifadesini alır veya kolluk vasıtasıyla ifadesini aldırarak gerek görürse iddianame hazırlayarak işveren ve/veya ilgili kişi hakkında ceza davası açar. Dava açmaya gerek görmezse takipsizlik kararı verebilir.
Zamanaşımı ve Hak düşürücü Süre: İşçi, işveren tarafından küfür ve hakaretin gerçekleştiği tarihten itibaren 6 işgünü içerisinde iş sözleşmesini haklı nedene dayanarak feshedebilir. İşçiye yöneltilen söz ve davranış sonucunda işyerine gelmeyerek eylemli fesihle de iş sözleşmesi feshedilebilir ancak bu süre geçtikten sonra işçi bu sebebe dayanarak iş akdini feshedemez. Ayrıca fiilin üzerinden 1 yıl geçtikten sonra haklı fesih hakkı ileri sürülemez.
Davalı işverenin hakareti üzerine davacının 6 günlük yasal süre içerisinde iş akdini işyerine gelmemek şeklinde eylemli olarak feshettiği, feshin haklı olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle mahkemece kıdem tazminatının kabulü gerekir. (Y9HD)
İspat: İşverenin işçiye hakaret ettiği yani feshin haklı olduğu iddiasını hakarete uğrayan işçinin ispatlaması gerekmektedir. İspat konusunda yine tanık anlatımları, sms, mail vb. her türlü yasal delil kullanılabilir. Bu nedenle mümkünse olay yazılı şekilde varsa tanıklarla desteklenerek belgelendirilmeli (Tutanak vb.) ve tüm deliller özenle saklanmalıdır.
Arabuluculuğa Başvuru: İş davalarında arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Bu süreç işletilmeden açılan dava usulden reddedilir. Görevlendirilen arabulucu ve taraflar belirlenen toplantı gününde bir araya gelerek uyuşmazlık konusunda uzlaşma sağlanmaya çalışılır. Taraflar arasında anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanakla birlikte, işin görüldüğü yer ya da işverenin yerleşim yerindeki iş mahkemesinde dava süreci başlatılabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme: İşçi- işveren ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevli mahkemeler iş mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir. Davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.
“Hukuki konularda hak kaybına uğramamak için hukuki destek ve danışmanlık almanızı tavsiye ederim.”
Kaynakça:
- 4857 sayılı İş Kanunu
- 5237 sayılı TCK
- 6098 sayılı TBK
- Yargıtay Kararları
- BAM ve İlk Derece Mah. Kararları
Bu makale, makalenin yazım tarihi itibarıyla yürürlükte olan mevzuat dikkate alınarak Av. Arb. Erol ASLAN tarafından hazırlanmıştır. Her olaydaki maddi vakalar ve özellikleri ile bunların uygulama ve sonuçları farklı olacağından, bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmış olup, bir hukuki görüş veya öneri teşkil etmez ve bu şekilde yorumlanamaz. Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Arb. Erol ASLAN’a aittir.