Designed by Magnific
Ev Hizmetlerinde Yabancı Çalıştırma İzni: Ev hizmetlerinde çalışma izni Türkiye’de yabancı uyruklu kişilerin ev işlerinde (yaşlı, hasta, çocuk bakımı veya temizlik işleri) çalışabilmeleri için ÇSGB’ndan alınması gereken resmi bir izindir. Ev hizmetleri çalışma izni sayesinde bir yabancı, yasal olarak bir evde çalışabilir ve sigortalı hale gelir. Aynı zamanda işveren de bu kişiyi yasal olarak çalıştırmış olur. Evde bakım hizmetleri yabancı uyruklu kişi için mutlaka çalışma izni alınması gereklidir. Aksi takdirde cezai yaptırımlara maruz kalınabilir.
İşveren veya işveren vekili, çalışma izni bulunmayan yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorundadır. Gerçek veya tüzel kişiler, kalışlarını veya dönüşlerini garanti ettikleri yabancıların veya yabancıyı izinsiz çalıştıran işveren veya işveren vekilleri yabancının sınır dışı edilme masraflarını ödemekle yükümlüdür.
Kimler İzin Başvurusunda Başvurabilir: Şu durumlarda belirtilen kişiler yabancı uyruklu bir personel için ev hizmetlerinde çalışma izni başvurusunda Bulunabilir:
- Çocuk Bakımı için;
Evli aileler: Çocuğun annesi veya babası
Boşanmış aileler (Velayette bulunan anne ve babalar)
Diğer durumlar (Çocuğu evlat edinen kişi, vasisi, koruyucu ailesi veya evlilik birliği dışında ise çocuğun annesi veya resmi olarak tanıyan babası.)
- Engelli veya Yaşlı bakımı ile hasta refakati için ise;
Kişinin kendisi, (engelli hasta veya yaşlı olan kişi)
Yakınları (Birinci veya ikinci derece yakınları)
Vasi durumu (Vasısi veya vasinin onayıyla bakılacak kişinin birinci veya ikinci derece yakınları)
Yabancı Bakıcı Çalışma İzni Şartları: Yabancı bakıcı çalışma izni verilmesi belirli koşullarla sınırlandırmıştır. Temel ilke, yabancıların ev işleri ve temizlik gibi görevler için değil, bakıma muhtaç kişilerin bakımını üstlenmek amacıyla istihdam edilmesidir. Bu çerçevede, yabancı uyruklu bir bakıcı tutmak isteyen aileler bazı şartları sağlaması gerekir;
- Çocuk Bakımı için: Yabancı bakıcılar, evde çocuk bakıcısı olarak çalıştırılabilir. Ancak bakımı yapılacak çocuğun 15 yaşından küçük olması şarttır. Yani ergenlik çağına gelmiş, kendine bakabilen bir çocuk için yabancı bakıcı izni verilmez. Örneğin bir aile 10 yaşındaki çocuğu için yabancı dadı istihdam etmek isterse bu mümkündür; fakat 16 yaşındaki bir çocuk için yabancı bakıcı izin başvurusu muhtemelen reddedilir. Burada amaç, gerçekten bakıma ve gözetimine ihtiyaç duyan küçük çocuklar için bakıcı temin etmektir.
- Yaşlı ve Hasta Bakımı: Yabancı bakıcılar, belli bir yaşın üzerindeki yaşlıların veya bakıma muhtaç hastaların bakımında çalıştırılabilir. Uygulamada genellikle 65 yaş üstü yaşlılar için veya herhangi bir yaşta olsa da engelli ya da ciddi hastalığı olan kişiler için yabancı bakıcı izni verilmektedir. Örneğin felçli bir hasta, Alzheimer’lı bir yaşlı, yatalak bir hasta için aile yabancı bakıcı tutabilir. Bu durumda, başvuruda bakıma muhtaç kişinin durumu genellikle doktor raporuyla belgelemek suretiyle açıklanır. Sağlık raporu veya engelli raporu, yabancı bakıcı ihtiyacını destekleyen önemli bir belgedir.
- Temizlik veya Diğer Ev İşleri: Sadece evin genel temizliği, yemek yapma, ütü vs. gibi ev hizmetleri için yabancı çalıştırmaya izin verilmez. Kanun koyucu, ev hizmetlerinde yabancı çalıştırma iznini yalnızca çocuk, yaşlı ve hasta bakımı ile sınırlandırmıştır. Dolayısıyla ev temizliği için yabancı yardımcı şeklindeki talepler yasal olarak çalışma izni kapsamında değildir. Bu tip bir ihtiyaçta yabancıya çalışma izni verilmeyeceği gibi, izinsiz çalıştırılırsa yakalanıldığında cezai yaptırımlarla karşılaşmak olasıdır.
Bu koşullar altında, bir aile yabancı bakıcı çalıştırmak istediğinde genellikle yukarıda belirtilen ve izin başvurusunda bulunabilecekler tarafından işveren sıfatıyla başvuru yapılabilir. Fakat bazı durumlarda bakıma muhtaç kişi başvuru yapamayacak durumdaysa (örneğin hasta veya çok yaşlı), o kişinin birinci derecede yakını işveren olarak başvurabilir. Dolayısıyla, yabancı bakıcı izni ancak gerçek bir bakım ihtiyacının varlığı halinde alınabilir.
Çalışma İzni Değerlendirme Sürecinde Gerekli Bilgi ve Belgeler: Çalışma izni başvuruları genel olarak yabancıların ilgili T.C. dış temsilciliklerine çalışma izni ve vizesi başvurusu yapmaları şeklinde başlar. Ancak Türkiye’de bulunan yabancının, geçerliliği devam eden en az 6 ay süreli ikamet izni varsa çalışma izni başvurusu yurtiçi başvuru olarak yapılabilir. İstenilen belgeler e-izin otomasyon sistemi üzerinden çevrimiçi gönderilebilir.
- İşveren ve yabancı tarafından imzalanmış iş sözleşmesi.
- Pasaport sureti. (Pasaport’un Latin harfleri ile yazılı olmadığı durumlarda yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı çevirisi de başvuruya eklenecektir.) (Bu belge elektronik başvuru esnasında taranılarak çevrimiçi gönderilecektir.)
- Türkçe tercümesi yeminli mütercim veya resmi makamlarca onaylı Diploma veya Geçici Mezuniyet Belgesi sureti, bu belge elektronik başvuru esnasında taranılarak çevrimiçi olarak gönderilecektir.
- Kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi.
- Son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı bilanço ve kar/zarar tablosu.
Başvuru Süreci: Yabancı ve işveren arasında bir iş sözleşmesinin imzalanmasını müteakip;
- İşveren, e-devlet üzerinden çalışma izin başvurusu (e-izin) sistemine giriş yaparak e-imza ile kaydı oluşturur,
- Başvuru yap menüsü üzerinden yabancının durumuna göre yurtiçi veya yurtdışı seçeneği belirlenerek gerekli bilgi ve belgeler eklenir ve e-imza ile onaylanır.
- Başvurunun durumu e-izin sistemi üzerinden takip edilir ve eksik belge/bilgi varsa sisteme yüklenir,
- Onaylanması halinde e-posta ile gelen ödeme tutarları 30 gün içinde yatırılır,
- Ödeme süreci tamamlandıktan sonra belge, yabancının çalışacağı adrese kargo ile gönderilir,
- İşveren ve yabancı işçi kanuni süresi içinde 5510 sayılı kanun hükümlerine göre SG yükümlülüklerini yerine getirmelidir.
- İşyerinizde çalışma izni ile çalışan bir yabancının çalışma izni için uzatma/yenileme başvurusu yapılacak ise “İzni devam eden bir çalışan için uzatma/yenileme başvurusu yapıyorum.” seçilmelidir. Çalışma izni uzatma başvuruları da yurt içi başvurularla aynı süreç takip edilerek izin süresi bitmeden yapılmalıdır.
- Yabancının medeni durumu “Evli” ise eşine ait bilgilerin (eşin adı, soyadı ve uyruğu) ayrıca girilmesi gerekmektedir. Eşi Türk vatandaşı ise T.C. kimlik numarası ile doğum tarihi bilgilerinin girilmesi ayrıca istenecektir.
- Çalışma izni, yabancının beyan ettiği pasaportun son geçerlilik tarihinden 60 gün öncesine kadar düzenlenebilir. Çalışma izni başvuru tarihi itibarıyla 60 günden az süreli pasaport ve pasaport yerine geçen belgeyle yapılan çalışma izni başvuruları işleme alınmamaktadır.
Redde İtiraz Süreçleri: reddedilmiş başvurularınıza, geçerli bir gerekçenizin bulunması ve bunu kanıtlayıcı bilgi ve belgeleri sunabilmeniz halinde 30 günlük yasal süresi içerisinde itiraz başvurunuzu “Redde İtiraz Et” butonuna tıklayarak başlatabilirsiniz. Redde itiraz başvurunuzu, gerekçeyi bildirir belgeyi yüklemenizin ardından e-imza ile tamamlamanız gerekmektedir. Eğer 30 günlük süre içerisinde redde itiraz hakkınızdan yararlanmak istemiyorsanız veya yabancı adına farklı bir işyerinden başvuru yapılacaksa, “Redde İtirazdan Feragat Et” butonuna tıklayabilirsiniz. Karşınıza çıkan bilgilendirme mesajının altında yer alan “e-İmzaya Devam Et” butonu ile e-İmza işlemlerini başlatabilir ve redde itiraz hakkından feragat edebilirsiniz.
Çalışma İzni Almadan Önce Yabancı Bakıcı Seçiminde Dikkat Edilmesi Önerilen Konular: Günümüz şartlarında çalışanın maliyeti kadar, hatta daha öncesinde doğru bakıcıyı seçmek çok önemlidir. Dolayısıyla, dikkate alınması ve kontrolü gereken konular;
- Güvenilir referanslar
- Temizlik ve hijyen hassasiyeti
- Çocuklarla veya yaşlılarla iletişim becerisi
- Yasal çalışma geçmişi
- Dil yeterliliği
- Sabıka ve sağlık kayıtlarının temiz olması
Çünkü, çocukların gelişimini anlamanın yanında, davranışlarını takip etmek ve sosyal gelişimlerini takip etmek için pedagoji eğitimi almış olması veya bu konudaki tecrübeli olması önemlidir.
Bildirim ve Çalışma İzninin Alınmasını Müteakip Yapılması Zorunlu İşlemler: Yabancı çalıştıran işverenler ile süresiz veya bağımsız çalışma izni bulunan yabancılar, çalışma izninin veya çalışma izni muafiyeti kapsamında çalışmanın başlaması ve sona ermesi durumu ile çalışma izni veya çalışma izni muafiyetinin iptalini gerektirecek halleri on beş gün içinde Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.
- Vize ve ikamet işlemleri: Çalışma izin başvurusu neticesinde çalışma izninin verilmesi halinde yabancı şahıs 30 gün içinde il emniyet müdürlüğü yabancılar şubesine başvuru yaparak (Çalışma izin süresi kadar) çalışma meşruhatlı ikamet tezkeresi alacaktır. Yurtdışından yapılan başvurularda yabancı şahsın 90 gün içerisinde ilgili T.C. konsolosluğundan çalışma vizesi alması ve Türkiye’ye giriş yaptıktan sonraki 30 içinde de emniyet makamlarından ikamet izni alması gerekmektedir.
- Sigorta işlemleri: Çalışma izninin alınmasını müteakip 7 gün içerisinde yabancı şahsın sigortalı giriş kaydının yaptırılması zorunludur. Bu işlem için işveren konumundaki şahsın ilgili SGK il müdürlüğüne başvuru yaparak işyeri kaydı yaptırması ve yabancı şahsın sigortalılığını başlatması gerekmektedir.
Denetleme yetkisi: Kanun kapsamındaki yabancıların ve işverenlerin ilgili kanundan doğan yükümlülüklerini yerine getirip getirmedikleri Bakanlık iş müfettişleri ile SGK müfettişleri ve sosyal güvenlik denetmenleri tarafından denetlenir. Yapılan teftiş, denetim ve soruşturmalar, uygulamakla yükümlü olunan mevzuatın teftiş, denetim ve soruşturma hükümlerine göre yapılır ve bu hükümlere göre ilgili yaptırımlar uygulanır. Kanunda yer alan idari yaptırımlar Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce uygulanır ve verilen idari para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
“Hukuki konularda hak kaybına uğramamak için hukuki destek ve danışmanlık almanızı tavsiye ederim.”
Kaynakça:
- 5510 sayılı SSGSS Kanunu
- 6735 Sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu
- 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu
- ÇSGB Ev Hizmetlerinde İstihdam Edilecek Yabancıların Çalışma İzni Başvuru Süreçleri Kılavuzu
- ÇSGB Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü, Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri
Bu makale, makalenin yazım tarihi itibarıyla yürürlükte olan mevzuat dikkate alınarak Av. Arb. Erol ASLAN tarafından hazırlanmıştır. Her olaydaki maddi vakalar ve özellikleri ile bunların uygulama ve sonuçları farklı olacağından, bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmış olup, bir hukuki görüş veya öneri teşkil etmez ve bu şekilde yorumlanamaz.